“Χόρτασε η ψείρα και βγήκε στο γιλέκο”. Έτσι ακριβώς το είπε ο Καστανίδης για το Δασκαλόπουλο και το ΣΕΒ συλλήβδην. Γιατί όχι; Δεν έχω καμία αντίρρηση. Αλλά το πρόβλημα της χώρας δεν το δημιούργησε μόνο η παρουσία των ενοχλητικών εντόμων. Το πρόβλημα της χώρας είναι γιατί χόρτασαν, πώς χόρτασαν, ποιοι τους τάισαν – και μήπως υπάρχουν κι άλλοι “ανίδεοι και χορτάτοι”, που έλεγε ο Σεφέρης, ή μάλλον, για να θυμηθώ έναν άλλο ποιητή, υπάρχουν αυτά που ο αλήστου μνήμης Πανταγιάς είχε περιγράψει κάποτε ως “τα χορτασμένα περιστέρια της μεταπολίτευσης”.

Σύσσωμος ο πολιτικός κόσμος κατήγγειλε τους επιχειρηματίες και τους εκπροσώπους τους ότι βυσσοδομούν για να κατασκευάσουν τον Έλληνα “Μπερλουσκόνι”. Σπάνια έχω δει τέτοια συναίνεση από Αλέκα και Αλέξη να καταλήγει μέσω Καστανίδη στον Καρατζαφέρη. Και, φυσικά, το επιχείρημα είναι σωστό. “Να ΄τοι. Μιλάνε και οι επιχειρηματίες, αυτοί που είναι βουτηγμένοι στη διαπλοκή”. Το είπε ο υπουργός Δικαιοσύνης επί λέξει και δεν νομίζω ότι θα του δώσει κανείς άδικο ως προς το περιεχόμενο.

Φυσικά και οι επιχειρηματίες είναι βουτηγμένοι στη διαπλοκή. Αλλά η καταγγελία τους από το πολιτικό σύστημα είναι μάλλον παράδοξη και επενδύει στη θολούρα και τη γενική ρευστότητα των ημερών, που θέλει κάποιο θύμα να του κάτσει η μπίλια και να άρει τις αμαρτίες όλων των άλλων μαζί με τις δικές του. Γιατί αυτό το παιχνίδι παίζεται σήμερα. Ποιος θα μείνει με το μουτζούρη της διαπλοκής – για να βγουν οι υπόλοιποι πάλλευκες περιστερές.

Έπρεπε να γίνει σύσκεψη αρχηγών; Ασφαλώς. Πριν ληφθούν τα μέτρα. Είναι η σημαντικότερη απόφαση στην Ελλάδα της τελευταίας 15ετίας και θα ήταν ευχής έργον να έχει σφραγιστεί από ένα εθνικό μέτωπο στήριξης του πακέτου έκτακτης ανάγκης.

Η κυβέρνηση έπραξε άριστα που δεν το συγκάλεσε. Γιατί ξέρουμε πολύ καλά τι θα βλέπαμε. Θα βλέπαμε μικροπολιτικές επιδείξεις. Άλλωστε το περιγράφει με μια φράση στον τίτλο ενός πρόσφατου βιβλίου του ο Μένης Κουμανταρέας – για άλλες δραματικές στιγμές: “το σόου είναι των Ελλήνων”.

Όταν μπήκαμε στην ΕΟΚ και μετά στο ευρώ, λέγαμε να γίνει η Ελλάδα Ευρώπη. Καταφέραμε ακριβώς το αντίθετο. Έγινε η Ευρώπη Ελλάδα. Το πρόβλημα της Ευρώπης σήμερα είναι ένα φωτοαντίγραφο της βασικής ελληνικής παθογένειας – και το αποδεικνύει αυτός ο μηχανισμός κατά των κερδοσκόπων, ή στήριξης του ευρω-νομίσματος, που με τα χίλια ζόρια και τραβώντας από το μανίκι αποφάσισαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες αργά χτες το βράδυ, την ύστατη ώρα και μόνον επειδή δεν είχαν άλλο περιθώριο για μια ωραία αναβολή. Για να το πω με τη δική μας ορολογία, που είναι και της μόδας, “λεφτά υπάρχουν” - αλλά τα διαχειρίζεται μια ευρωπαϊκή πολιτική τάξη που η εμβέλειά της, τα οράματα, οι προσδοκίες, οι ικανότητες και ο ιδεολογικός της εξοπλισμός είναι βαθύτατα αναντίστοιχος με την έκταση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει και το μέγεθος των προβλημάτων που καλείται να λύσει.

Εξ όνυχος τον λέοντα και από το μηχανισμό μπορεί να κρίνει κανείς τους αρχιτέκτονές του. Τα λεφτά δεν είναι το θέμα. Η Ευρώπη, συνολικά ιδωμένη, ασφαλώς έχει και μια πανίσχυρη οικονομία, και εσωτερική αγορά, και τεχνολογικές δυνατότητες, και παγκόσμια διείσδυση, και πολιτική επιρροή και, στο κάτω-κάτω, ακόμη και στρατιωτική ισχύ.

Τα πονταρίσματα έγιναν. Rien ne va plus, λένε στη ρουλέτα και σημαίνει “μην βάζετε άλλα” για τους παίκτες. Έχει και μια άλλη μετάφραση, που θα μπορούσε να αφορά τη χώρα: “δεν προχωράει τίποτα”. Δεν έχω την παραμικρή αμφιβολία ότι ο Γιώργος Παπανδρέου είναι ο μεγάλος κερδισμένος της συγκυρίας – τουλάχιστον όσο γυρίζει η μπίλια. Γιατί έκανε την κίνηση του παίκτη. Έβαλε τα ρέστα του στο θετικό σενάριο, στην επιτυχία της χώρας.

Ο νικητής τα παίρνει όλα. Αν χάσει, έχασε. Πάντως, δεν θα έχει χάσει χωρίς να παίξει. Μεγάλη και δύσκολη απόφαση να σηκώσει ολόκληρο το βάρος. Μεγάλη και η αλλαγή που έχει συντελεστεί μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα για τον κ. Παπανδρέου – από τη δυσφορία, την απαρέσκεια και τη διστακτικότητα, στην απόφαση. Σήμερα, είναι ο μόνος που έχει προσωπικό πολιτικό κεφάλαιο, που μπορεί να προσφέρει ηγεσία σε μια χώρα που χρειάζεται ηγεσία περισσότερο κι από τα 110 δις της βοήθειας.

Αλλά η αλήθεια είναι πως το παιχνίδι δεν είναι ρουλέτα. Είναι μπριτζ. Έχει πολλές κινήσεις, έχει πολλές ενδιάμεσες αποφάσεις και χρειάζεται και λίγη τύχη.