Από τους "κηπουρούς" στο μοίρασμα της εξουσίας - καταλύτες και προοπτικές

Κυριακή, 19/06/2011 22:32

του Φοίβου Καρζή

Οι πρωταγωνιστές μπορούν να πετυχαίνουν το στόχο τους με τίμημα τον εαυτό τους. Στην πολιτική πουθενά δεν ισχύει αυτό περισσότερο από ό,τι στην περίπτωση της παραίτησης. 

 

Την 1η Νοεμβρίου του 1990 ο αντιπρόεδρος της βρετανικής κυβέρνησης τότε, και θα θυμάστε οι παλιότεροι πως τότε πρωθυπουργός ήταν ήδη για 11 χρόνια η Μάργκαρετ Θάτσερ, έκανε μια ομιλία στη Βουλή. Ήταν ένας κόλαφος για την ευρωπαϊκή πολιτική της κυβέρνησης και συνοδεύτηκε από την παραίτησή του Σερ Τζέφρι Χάου - αυτός ήταν ο αντιπρόεδρος και κατηγορούσε τη Θάτσερ ότι απομονώνει τη Βρετανία από τις ευρωπαϊκές εξελίξεις.

 

Τρεις εβδομάδες αργότερα η Θάτσερ ήταν παρελθόν. Εν τω μεταξύ δύο άνθρωποι είχαν παίξει και ολοκληρώσει τις πολιτικές τους σταδιοδρομίες, λαμπρές και ακλόνητες αν οι ίδιοι δεν έβαζαν το κεφάλι στο ντορβά. Ο Χάου και ο Μάικλ Χεζελτάιν, ο έως τότε πανίσχυρος υπουργός που την αμφισβήτησε για την ηγεσία.

Γιατί όλα αυτά; Γιατί οι πρωταγωνιστές μπορούν να πετυχαίνουν το στόχο τους με τίμημα τον εαυτό τους. Στην πολιτική πουθενά δεν ισχύει αυτό περισσότερο από ό,τι στην περίπτωση της παραίτησης.

Και επειδή δύο παραιτήσεις σηματοδότησαν τη δραματική κορύφωση μιας ούτως ή άλλως δρααματικής εβδομάδας στα ελληνικά πολιτικά πράγματα, είπα να θυμηθούμε πως συμβαίνουν και αλλού – με μια διαφορά, ότι εδώ στην Ελλάδα τα πράγματα δεν είναι ποτέ τελικά και αμετάκλητα και μπορεί κανείς να δει κάποια αγάπη να γίνεται μίσος και τούμπαλιν – μπορεί, ας πούμε, να δει ακόμη και το Γιώργο με το Βαγγέλη να ζουν τον πολιτικό τους έρωτα, πάνω σε ένα ευρωστρώμα γεμάτο αγκάθια και ομόλογα.

Συναίνεση δεν ήθελαν οι Ευρωπαίοι; Ε, ιδού. Ζήτησαν τη συναίνεση Παπανδρέου-Σαμαρά, που θεωρούσαν ότι είναι εύκολη, σχεδόν αυτονόητη στις σημερινές συνθήκες, κι εμείς τους δώσαμε την αδύνατη και αδιανόητη συναίνεση. Τους δώσαμε the full monty, το “άντρες έτοιμοι για όλα”, μέχρι την τελευταία σκηνή: τους δώσαμε Παπανδρέου-Βενιζέλο. Με 120 δις εισιτήριο για αυτό το έργο είναι σχεδόν τσαμπατζήδες.

Θα επιστρέψουμε αργότερα στη συναίνεση για την ιστορία του Αντώνη Σαμαρά και του τηλεφωνήματος που ήταν η αφετηρία.

Τώρα στον καταλύτη της δραματικής κορύφωσης, το Γιώργο Φλωρίδη. Μπορεί κανείς να πει ότι είναι καταλύτης με την πλήρη έννοια του όρου – ο αφανής πρωταγωνιστής που δεν μετέχει στο τελικό προϊόν αλλά χωρίς αυτόν θα ήταν αδύνατες όλες οι αντιδράσεις που οδήγησαν στη διαμόρφωσή του.

Πρώτα από όλα μια απαραίτητη διευκρίνιση για τα πολλά που ακούστηκαν το πρωί της Πέμπτης περί 1965 και τα ρέστα, από ανθρώπους που μιλούν μόνον όταν οι συνθήκες ευνοούν το φανατισμό και τους ασήμαντους. Η παραίτηση από τη βουλευτική έδρα ασφαλώς δεν συνιστά αποστασία, αλλά πράξη πολιτικής εντιμότητας. Και το 65 οι αποστάτες δεν επέστρεφαν τις έδρες στο κόμμα τους. Το εάν είναι σωστή πολιτικά πράξη στη συγκεκριμένη στιγμή είναι άλλη συζήτηση. Αλλά είναι μια απεχθής παράμετρος της υπόθεσης όλοι αυτοί που ξεφυτρώνουν μόνον όταν το πράγμα βουλιάζει στη λάσπη για να βυθιστούν στην ανυπαρξία των συστημάτων εξουσίας που τους συντηρούν μόνον για να είναι πρόχειροι σε τέτοιες στιγμές.

Ας πάμε τώρα στην πολιτική ουσία. Η παραίτηση Φλωρίδη, και Νασιώκα, αλλά εκείνη του Φλωρίδη είχε το μεγάλο πολιτικό βάρος, τη στιγμή που εκδηλώθηκε, την επομένη της συζήτησης για παραχώρηση της πρωθυπουργίας από τον Παπανδρέου σε άλλο πρόσωπο, είχε εκ των πραγμάτων αποσταθεροποιητική λειτουργία σε ένα ούτως ή άλλως αποσταθεροποιημένο πολιτικό σύστημα και κυβερνητικό σύστημα επίσης. Σχέδιο συγκροτημένο δεν υπήρχε κι αυτό αποδείχτηκε από τα πράγματα, ήταν μια ατομική πολιτική πρωτοβουλία. Οι πολιτικοί δικαιούνται να αναλαμβάνουν τέτοιες πρωτοβουλίες, όταν όπως ο Φλωρίδης είναι διατεθειμένοι να καταβάλουν το πολιτικό και προσωπικό τίμημα.

Πάμε τώρα στο αποτέλεσμα. Όπως και στην ιστορία με τον Χάου και το Χεζελτάιν, η τελική έκβαση των εξελίξεων που κινήθηκαν με την κίνηση Φλωρίδη είναι απολύτως στην κατεύθυνση που υποδείκνυε με την κριτική του. Η κριτική Φλωρίδη είχε δύο στοιχεία:

Πρώτον την ανάγκη μιας κυβέρνησης πολιτικής και όχι τεχνοκρατικής, που να μπορεί να αναδεχθεί το πολιτικό βάρος της συγκυρίας – το έβλεπε διακομματικά αλλά προφανώς χρειάζεται να θέλουν και οι άλλοι και η κυβέρνηση δεν έχει τρόπο να το επιβάλει. Στην πράξη, όμως, για πρώτη φορά από το 2009 έχουμε μια κυβέρνηση που να συναθροίζει όλες τις πολιτικές δυνάμεις, εξασθενημένες αλλά παρούσες και πολύ διαφορετικές μεταξύ τους, που διαθέτει το ΠΑΣΟΚ. Όχι σήμερα μόνον. Όλες τις δυνάμεις που ιστορικά το συγκροτούν. Θα γυρίσω σε αυτό γιατί νομίζω ότι έχει μεγάλη σημασία.

Δεύτερον, ο Φλωρίδης είχε μιλήσει μέσα από την περίφημη φράση περί κηπουρών για τους όρους διακυβέρνησης, τους όρους διαχείρισης της ηγετικής εξουσίας. Ας θυμηθούμε τι έλεγε: “το σύνταγμα δίνει στον πρωθυπουργό το δικαίωμα να κάνει υπουργό όποιον θέλει. Δεν του λέει να κάνει υπουργό τον κηπουρό του”. Και, πράγματι, η ανάθεση υπουργείων σε μη πιθανούς αναδόχους είχε μια πολλαπλά αποσταθεροποιητική λειτουργία.
Δημιουργούσε σύγχυση στους πολίτες για τα όρια της δημοκρατικής νομιμότητας και του βάρους της ψήφου τους, άρα της νομιμοποίησης της κυβέρνησης
Έθετε σε αμφιβολία τους όρους της πολιτικής σχέσης ανάμεσα στον αρχηγό και τον πρωθυπουργό και τα στελέχη ή τους βουλευτές του
Τέντωνε τη συνταγματική αρχή στα ακρότατα όρια της ερμηνείας της. Πράγματι, το Σύνταγμα δεν θέτει όρους. Διότι ο συνταγματικός νομοθέτης θεωρεί πως αν όχι ο Πρωθυπουργός ποιός έχει μεγαλύτερο αίσθημα ευθύνης για τη διαχείριση μιας διακριτικής ευχέρειας όπως αυτή. Ο προφανής λόγος είναι να έχει ο πρόεδρος της κυβέρνησης τη δυνατότητα να ενεργοποιήσει δυνάμεις στη χώρα, πρόσωπα με διαδρομή, εμβέλεια και δυνατότητα προσφοράς, χωρίς να τα υποβάλει στη δοκιμασία της εκλογής.

Οι επιλογές όμως αυτές πρέπει να είναι κατανοητές. Δεν αφορούν την εκ του αποτελέσματος κρίση. Τα κριτήρια αφορούν την επιλογή. Σε ένα βαθμό, μικρότερο, αφορούν και τους βουλευτές επικρατείας, αν και εκεί ο πολίτης έχει, έστω και στο ελάχιστο, τη δυνατότητα να κρίνει και να ζυγίσει, ψηφίζοντας ή καταψηφίζοντας.

Ας μιλήσουμε με ονόματα. Κανείς δεν είπε ποτέ γιατί ο κ. Παπανδρέου έκανε υπουργό τον κ. Παμπούκη, ας πούμε, ή τον κ. Πανάρετο – το λέω γιατί ο ένας μετέχει σήμερα στην κυβέρνηση ο άλλος όχι, και ο καθένας μπορεί να τους συμπαθεί ή να τους αντιπαθεί, να τους εγκρίνει ή όχι, να τους θεωρεί επιτυχημένους ή όχι. Αλλά είναι ακαδημαϊκοί με περιωπή και αν δεν ήταν στην κυβέρνηση ο ένας θα ήταν στη Νομική και στη Σορβόννη να διδάσκει, ο άλλος στην ΑΣΟΕΕ και στο Μπέρκλεϊ. Ο πρωθυπουργός κάνει εδώ θεμιτές επιλογές και κρίνεται ο ίδιος και εκείνοι εκ του αποτελέσματος.

Αντιθέτως, η περίπτωση του κ. Δρούτσα, ως ακραίο παράδειγμα, λειτουργούσε διαλυτικά στην αίσθηση της δημοκρατικής λειτουργίας, στην κοινωνία και στο κόμμα. Η κατάσταση επιβαρυνόταν από τις επιδόσεις του (με την υπόθεση του διδακτορικού και του ψεύδους που αλλού οδηγεί σε ακαραιαίες παραιτήσεις, με τα ψώνια στη Νέα Υόρκη, με την προτροπή σε θεσμικές αλλαγές από εκείνον, τον ακραία εξωθεσμικό υπουργό). Η Τίνα Μπιρμπίλη, πολύ διαφορετική περίπτωση, μια υπουργός που θα μπορούσε να είναι επιτυχημένη στο Περιβάλλον αν δεν της είχαν φορτώσει παράλογα την ενέργεια, ανήκει καταρχήν στην ίδια κατηγορία. Όχι γιατί δεν ήταν καλών προθέσεων ή επαρκών ικανοτήτων. Αλλά γιατί η διαδρομή μέχρι το εφαλτήριο δεν δικαιολογούσε το άλμα στον υπουργικό θώκο. Και η δικαιολόγηση του άλματος συνιστά δημοκρατική υποχρέωση ενός πρωθυπουργού.

Αυτά σήμερα είναι παρελθόν. Η κριτική Φλωρίδη απηχείται στο κυβερνητικό σχήμα και στους όρους της συγκρότησής του. Η ίδια η κίνησή του δεν είχε την έγκριση μιας συλλογικότητας. Ο ίδιος προσωπικά είναι εμφανώς η μόνη ενδιαφέρουσα προσθήκη από το ΠΑΣΟΚ που θα είχε κανείς να κάνει στο νέο σχήμα. Αλλά εάν υπήρχε αυτή η δυνατότητα, αν δεν είχε παραιτηθεί δηλαδή, ίσως το σχήμα να μην ήταν έτσι.
 

ΣΧΟΛΙΑ

Δεν υπάρχουν καταχωρημένα σχόλια για το άρθρο.

Γεωργία: συμπεραίνεται συνεπώς από την κριτική σας και ανάλυσή σας ότι σημίτης,φλωριδης μας λείπουν. Και ας ψήφισαν το νόμο'' περί ευθύνης Υπουργών' και άς δημιούργησαν το χρηματιστήριο ,τη siemens,την Ολυμπιάδα 2004 με την κατασπατάλυση του Δημόσιου χρήματος .πού είναι η ισχυρή τους Ελλάδα? πόσο μας κορόιδεψαν¨?μένουν συσπειρωμένοι και τα μέσα και εσείς μαζί ,προσπαθείτε να μας πείσετε ότι είναι σπουδαίοι και αναντικατάστατοι.ποιές είναι οι αλήθειες που μας είπε ο κ. Φλωρίδης?Δεν είναι αποφασιστική η κυβέρνηση, μας τσαμπουνάει.Μα να ξεπουλήσεi την Ελλάδα πρόκειται..έχει λίγη τσίπα και αυτό χρειάζεται όταν πάς να κάνεις κάτι τέτοιο.πώς είναι δυνατόν να νομίζει ο φλωρίδης και ο σημίτης ότι ο κόσμος θα ξεγελασθεί πάλι .
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
ΟΝΟΜΑ
E-MAIL (ΓΙΑ ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ)
ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ
Ακύρωση

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ

ΟΝΟΜΑ:
E-MAIL (ΓΙΑ ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ)
ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ
ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Ο Σφυγμός της Μέρας

Και στο ραδιόφωνο κάθε Σάββατο 10 με 12 στον

και στο

 

Blog Talk

 

 

Προκήρυξη για ... σκέψεις

 

Οι πρώτες σελίδες

Ο οικονομικός τύπος

Οι αθλητικές εφημερίδες

 Αξίζει να διαβάσετε

Συναρπαστική και διαφωτιστική για το πώς λειτουργούν οι αγορές αφήγηση του Ελληνοαμερικανού που επί χρόνια προειδοποιούσε για το μεγαλύτερο σκάνδαλο στην παγκόσμια οικονομική ιστορία, την "πυραμίδα Madoff", από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος  

 


Νέο τεύχος

Η Ευρώπη των 27

μια εκπομπή του Κώστα Αργυρού

ΚΟΡΥΦΗ ΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ