Απέναντι στην ήττα της πολιτικής

Παρασκευή, 13/05/2011 16:04

του Λευτέρη Κουσούλη

Όταν σβήνει το φως της πολιτικής, πέφτει το μαύρο σκοτάδι της βίας. Η βία δεν είναι πολιτική. Είναι αντιπολιτική. Η βία, στην εποχή μας, στις κοινωνίες μας, είναι βαθύτατα αντιπολιτική. Και είναι ασφαλώς ανυποψίαστοι και βαθιά νυχτωμένοι όποιοι και αν είναι αυτοί που θεωρούν, ότι μέσα από την καταστροφή μπορεί να υποδηλωθεί κάποια πολιτική στάση ή να προκληθεί μια κάποια πολιτική κίνηση των πραγμάτων.

Στην αναζήτηση της εξέλιξής της η ανθρωπότητα, κάνοντας βήματα προς την κατεύθυνση του αυτοπροσδιορισμού, της αυτονομίας και της ελευθερίας, ανακάλυπτε την πολιτική και στο βαθμό που το πετύχαινε, άφηνε πίσω της και πάντως ριζικά αποδυνάμωνε τη βία ως θεμελιώδη συντελεστή των κοινωνικών πραγμάτων.

Η πολιτική είναι ο θεσμικός έλεγχος της βίας. Όπου η πολιτική είναι ζωντανή, η βία ως διαδικασία «επίλυσης» και διευθέτησης ζητημάτων δεν έχει θέση. Η σύγκρουση, συστατικό στοιχείο κάθε κοινωνίας σε κίνηση, εξελίσσεται υπακούοντας σε κανόνες που ορίζουν τους τρόπους εξέλιξης αυτής της σύγκρουσης, απωθώντας τη βία στο περιθώριο και κατατάσσοντάς την εκτός κάθε πολιτικού – εν συγκρούσει – αξιακού πλαισίου.

Όπου υπάρχει πολιτική, υπάρχουν κανόνες. Συνεπώς έλεγχος και κυρώσεις. Όπου ο συσχετισμός της δύναμης είναι υπέρ της πολιτικής, όπου δηλαδή η πολιτική προσέγγιση προτάσσεται ως διαδικασία αντιπαράθεσης, οι κανόνες περίπου αυτονόητα επιβάλλονται, καθώς η ατμόσφαιρα που προκύπτει και συνοδεύει αυτή την πραγματικότητα, ορίζει τελικά τις ατομικές και συλλογικές συμπεριφορές. Η ατομική συμπεριφορά συμμορφώνεται αναπτυσσόμενη μέσα σε ένα αξιακό πλαίσιο, όπου ο κανόνας και η υποχρέωση της αυτονόητης συμμόρφωσης συνοδεύεται με την εσωτερικευμένη πίστη στην πεποίθηση, ότι ο κανόνας αποτελεί εγγύηση δικαιωμάτων και άρα αναγκαίο πλαίσιο ανάπτυξης κάθε δράσης, συμπεριλαμβανομένης και της ατομικής δράσης για την ελευθερία και την αυτοπραγμάτωση.

Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, τον τελευταίο καιρό και με τραγικό τρόπο τις τελευταίες μέρες, ζούμε την ήττα της πολιτικής. Την απουσία κανόνων αυτονόητα αποδεκτών, την παντελή έλλειψη σεβασμού σε αυτό που συνεπάγεται, ως υποχρέωση σεβασμού του άλλου και των δικαιωμάτων του. Η ήττα της πολιτικής αφήνει ορθάνοιχτη την πόρτα για την τροπαιούχο έλευση της βίας, η βία κάνει την εμφάνισή της. Αν η πολιτική είναι η αναζήτηση μιας κατεύθυνσης μέσα από την αντιπαράθεση των – ιδεολογικού χαρακτήρα εν τέλει – επιχειρημάτων στο πλαίσιο κανόνων, η ήττα της πολιτικής είναι η άρνηση αυτών των επιχειρημάτων, είναι η τυφλή απόρριψη κάθε επόμενης κίνησης, είναι η ατμόσφαιρα μέσα στην οποία η ατομική διεκδίκηση προσλαμβάνει τα πλέον πρωτόγονα χαρακτηριστικά, όπου η ατομική δράση και το ατομικό σχέδιο προϋποθέτει και απαιτεί την καταστροφή του ατομικού σχεδίου του άλλου. Από τη βίαιη συμπεριφορά των οδηγών στο δρόμο, που απαιτεί από τους άλλους να παραμερίσουν για να περάσουν, μέχρι την παράνομη συμπεριφορά των οργάνων της τάξης, έχουμε την ίδια διαδικασία.

Οι νέοι άνθρωποι και όλοι μαζί τους που συγκινήθηκαν και συγκλονίστηκαν – γιατί ο θάνατος ενός παιδιού, ενός νέου ανθρώπου, είναι από μόνος του συγκλονιστικό γεγονός – αγγίζουν και γεύονται τη σκληρή αναπόφευκτα διαδικασία κάθε κοινωνικής και ατομικής συνειδητοποίησης. Κάθε συνειδητοποίηση είναι ή μπορεί να είναι ένα βήμα μπροστά. Μπορεί να αποβεί μια διαδικασία γνώσης, μια κίνηση προς τον αυτοπροσδιορισμό και την αυτονομία. Μπορεί όμως, αν αυτή επιχειρηθεί να ανθίσει σε ατμόσφαιρα βίας και σύγκρουσης, να αποτελέσει ένα άλμα οπισθοδρόμησης, αφού θα είναι μια στρεβλή επαφή με τα πράγματα, μια μη αληθινή γνώση, τελικά μια ψευδής συνειδητοποίηση. Η ψευδής συνείδηση – τη βλέπουμε σήμερα να ξεδιπλώνεται στα κανάλια και στις τηλεοράσεις – όταν δεν κατορθώνει να χειραγωγεί, γίνεται εύκολα αντικείμενο χειραγώγησης.

Τελικά καμιά αυτοσυνειδησία δεν είναι δυνατή χωρίς μια πολιτική ζωντανή, για αυτό με κάθε πολιτικό τρόπο, με κάθε πολιτικό μέσο πρέπει να βρεθούμε σταθερά απέναντι στην ήττα της πολιτικής, όπως τη ζούμε τις μέρες αυτές στον τόπο μας.

Λευτέρης Κουσούλης

 

ΣΧΟΛΙΑ

Δεν υπάρχουν καταχωρημένα σχόλια για το άρθρο.

Γιάννης: Στο άρθρο υφέρπει μία κατά τη γνώμη μου εσφαλμένη εκκίνηση του συλλογισμού και επί της ουσίας και επί της επικοινωνίας χωρίς να διαφωνώ με τους σκοπούς του συγγραφέα. Η βία όπως κάθε φαινόμενο είναι πολιτική ή δεν είναι αναλόγως των περιστάσεων. Η εννοιολογική αντιδιαστολή της βίας και της πολιτικής στην απολυτότητά της οδηγεί σε παραδοξολογίες του τύπου η γαλλική και η οκτωβριανή επανάσταση δεν ήταν πολιτικά γεγονότα. Αυτό που εννοεί ο συγγραφέας είναι στα πλαίσια ενός ήδη λειτουργούντος συστήματος φιλελεύθερης δημοκρατίας που όμως ούτε εκεί ισχύει (πάντα υπάρχει κράτος). Η αυτονόμηση της βίας ως φαινομένου μελέτης είναι καλή για φορμαλιστικές στρουκτουραλιστικές αναλύσεις, που μου αρέσουν, αλλά είναι ανεπαρκής προς υπεράσπιση της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Όταν η βία στρέφεται κατά αυτής (και αυτό νομίζω ότι ισχύει και από τα αριστερά και από τα δεξιά σήμερα και ίσως όχι μόνο στην Ελλάδα) χρειάζεται μια ουσιαστική υπεράσπιση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας γιατί η πρόταση η βία βλάπτει είναι ταυτόχρονα αντιφατική και ατελέσφορη. Το μεν πρώτο γιατί και η δημοκρατία ασκεί βία το δε δεύτερο γιάτι η αυτονόμηση του κριτηρίου της βίας δεν πείθει όσους θεωρούν ότι η νυν δημοκρατία είναι πολύ βιαιότερη από το καθεστώς που επαγγέλονται-φαντασιώνονται (και όχι τη μεταβατική βία που θεωρούν ότι κάνουν, όπως έγινε και με την καθιέρωση των δημοκρατιών). Με άλλες λέξεις back to basics: πρέπει να ξαναπείσουμε για την αξία της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας από την αρχή, όχι θεωρώντας την δεδομένη.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
ΟΝΟΜΑ
E-MAIL (ΓΙΑ ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ)
ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ
Ακύρωση

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ

ΟΝΟΜΑ:
E-MAIL (ΓΙΑ ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ)
ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ
ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Ο Σφυγμός της Μέρας

Και στο ραδιόφωνο κάθε Σάββατο 10 με 12 στον

και στο

 

Blog Talk

 

 

Προκήρυξη για ... σκέψεις

 

Οι πρώτες σελίδες

Ο οικονομικός τύπος

Οι αθλητικές εφημερίδες

 Αξίζει να διαβάσετε

Συναρπαστική και διαφωτιστική για το πώς λειτουργούν οι αγορές αφήγηση του Ελληνοαμερικανού που επί χρόνια προειδοποιούσε για το μεγαλύτερο σκάνδαλο στην παγκόσμια οικονομική ιστορία, την "πυραμίδα Madoff", από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος  

 


Νέο τεύχος

Η Ευρώπη των 27

μια εκπομπή του Κώστα Αργυρού

ΚΟΡΥΦΗ ΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ